Жастық кезде ассертивтік мінез қылықты қалыптастыру ерекшеліктері (Курстық жұмыс / Курсовая работа)

Кіріспе 3
1 Өзара әрекеттесудегі ассертивтіліктің теориялық аспектілері 5
1.1 Өзара әрекеттесу және ассертивтілік түсінігі, мазмұны 5
1.2 Өзара әрекеттесудің түрлері 6
2 Жастық кезде ассертивтік мінез қылықты
қалыптастыру ерекшеліктері) 8
2.1 Жастарда өзара әрекет жасаудың ерекшеліктері 8
2.2 Жастарда ассертивті мінез қылықт қалыптастыру жолдары 14
Жастарда ассертивтілік деңгейін анықтауға арналған әдістеме 16
Қорытынды 23
Қолданыған әдебиеттер тізімі 25


КІРІСПЕ

Социализацияның дәстүрлі механизмдері адамды басқа адамдардың манипуляциясы ықпалына түсу қауіпін тудырады. Адам жиі жағдайда басқалардың алуан түрлі манипуляцияларына түсуі мүмкін. Сондықтан басқалардың еркіне тәуелді балған адам өз талаптарын орындай алмайды.

Ассертивтіліктің мінез құлықтың ерекшелігі ретінде қалыптасу барысында адам өзінің мінез құлқының қаншалықта өз еркіне сай, қаншалықта басқалардың еркіне сай келетіндігін жете түсінуі керек.

Тұлғаралық қатынастар барысында ассертивтілік басқалардың пікірлеріне  және бағаларына тіреуден бас тартуды талап етеді.

Өзіне деген сенімділік алға қойған мақсаттарға жетудің мүмкіндігін сезіну құралы ретінде  «Мен» бейнесінің өлшемі ретінде қарастыруға болады.

А. Адлер бойынша өзіне толқысенімсіз адам өзін толық сенімді бола алады, А. Адлер теориясы негізінде «жетіспеушілік комплексі» деген түсінік кеңінен таралып  жеке тұлғаның көптеген бұзушылықтары «жетіспеушілік комплексі» деп танылды.

Жеке тұлғаның өзі өзін көрсету, белгілеу идеялары Н.А.Бердяев, И.Канта, В.Лейбниц, Б.Спинозаның философиялық еңбектерінде кеңінен талқыланды. Өзіне деген сенімділіктің психологиялық механизмдері Р.Х. Шакуровтың жүйелі динамикалық теориясында талқыланған.

Басқа адамға ықпал жасауға ұмтылу – жастық  шақ кезіндегі тің өте маңызды ерекшелігі. Мұнда оның әлеуметтік белсенділігі, құрдастарымен әлеуметтік өзара іс-әрекеттің ерекше сипаты айқын көрінеді. Достармен және жақын жолдастармен қатынастардың өзіне тән ерекшелігі мынадай: жастық  шақ кезіндегі тер сөздің толық мағынасында бірін-бірі тәрбиелейді. Өйткені, әрқайсысы екіншісіне белгілі бір талаптардың тұтас жүйесін қояды да олардың орындалуын қадағалайды, ал егер орындалмайтын болса, қарым-қатынастан бас тарту секілді күшті амал жаза ретінде қолданылады.

Жеке адамның даму үшін жақын жолдастармен және досымен қарым-қатынастың зор маңызы мынада, мұның өзі қарым-қатынастың ерекше түрі нақ ересек адамдарға тән жеке дара қарым-қатынастың қағидаларын меңгерудің практикасы болып табылады. Достықтың қағидаларын меңгеру – баланың жастық  шақ кезіндегі  шақта жететін маңызды жетістігі.

Қарым-қатынастың перцептивті жағы жастық  шақ кезіндегі тің жолдастарын, құрдастарын қабылдау және олардың индивидуалды қасиеттерін және ерекшеліктерін тану процесін сипаттайды. Бірін-бірі тану және қабылдау процесінің негізгі механизмдері – идентификация, аттракция, эмпатия, рефлексия және стереотипизация болып табылады.

Қарым-қатынастың коммуникативті, интерактивті және перцептивті жақтарының бірлігі – балалардың өмірлік іс-әрекетінің рөлі мен формасын және мағынасын анықтайды. Жастық  шақ кезіндегі тердің өз құрбы-жолдастарымен, ересек адамдармен қарым-қатынасы жеке адам дамуының өмірлік қажетті алғы шарты болып табылады.

Қарым-қатынастың интенсивтілігі, формасы, мағынасы жасқа байланысты өзгеріп отырады. Осыған орай жастық  шақ кезіндегі  балалардың құрбы-құрдастарымен қарым-қатынасы бір үлкен ортақ құндылықты білдіреді. Олардың бір-біріне қызығушылығының өсуі және өзін құрбы-құрдастарымен салыстыруы, олармен интимдік достықты игеруге орнатуға ұмтылады.

Жастық  шақ кезіндегі  жастағы ұлдар мен қыздар қарым-қатынасының ерекшеліктері. Жастық  шақ кезіндегі  жаста ер балалар мен қыз балалар арасындағы қарым-қатынаста айтарлықтай өзгерістер болады. Бір-біріне ден қою, ұнатуға тырысу, осыған байланысты өзінің сырт пішініне зер салып ұнамды көрінуге ұмтылу бірінші кезекке шығады. Дене және жыныстық жетілуде қыздар балалардан өзгеше келеді. 5-6 сыныптарда қайсыбір қыздар балалардан биік, ірі болады, тапал болғаннан ер балалар өзін кем сезініп бірталай күйініш көреді немесе бойы ұзын сыныптастарынан озып кеткен қыз бала да осылай күйінуі мүмкін.

Зерттеу жұмысының мақсаты: өзара әрекеттесудегі ассертивтілік стратегиясы

Зерттеу міндеттері:

  • Өзара әрекеттесудегі ассертивтіліктің теориялық аспектілері
  • Өзара әрекеттесу және ассертивтілік түсінігі, мазмұны
  • Өзара әрекеттесудің түрлері
  • Жастық кезде ассертивтік мінез қылықты қалыптастыру ерекшеліктері)
  • Жастарда өзара әрекет жасаудың ерекшеліктері
  • Жастарда ассертивті мінез қылықт қалыптастыру жолдары
  • Тәжірибелік бөлімде жастарда ассертивтілік деңгейін анықтауға арналған әдістеме

Іздеу